Mülteci Statüsü Belirleme
Mülteci statüsü belirleme (MSB), bir kişinin mülteci tanımındaki koşulları taşıyıp taşımadığının devlet makamları veya Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği tarafından incelendiği hukuki ve idari süreçtir. Türkiye'de bu süreç Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nda "statü belirleme işlemleri" olarak geçer ve mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statülerinin hepsini kapsar. İşlemler Göç İdaresi Başkanlığı ve valilikler tarafından yürütülür.
Mülteci statüsünün tanınması beyan edici niteliktedir: Kişi, tanımdaki koşulları taşıdığı anda mültecidir; statü belirleme bu durumu yalnızca tespit eder. Bu nedenle başvurusu henüz sonuçlanmamış kişi de geri gönderme yasağından yararlanır.
Adil bir statü belirleme süreci; başvuruya erişimi, kaydı, tercümanlığı, kişisel mülakatı, güncel menşe ülke bilgisi kullanılarak yapılan bireysel değerlendirmeyi, gerekçeli kararı ve etkili bir itiraz yolunu gerektirir. Kanun'a göre başvurular kayıt tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırılır; karar verilirken menşe ülkenin genel koşulları ile başvuranın kişisel durumu birlikte değerlendirilir (md. 78). Bazı başvurular hızlandırılmış usulle incelenir. Türkiye'de BMMYK'nın yürüttüğü statü belirleme işlemleri 2018'de sona ermiştir (bkz. Mandate Mülteci).
Kaynak: BMMYK, Mülteci Statüsünün Belirlenmesinde Uygulanacak Ölçütler ve Usuller Hakkında El Kitabı, paragraf 28; 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu md. 61-63, 75, 78, 79 (7196 sayılı Kanun'la değişik)
Ayrıca bakınız: HYD - BMMYK Türkiye’nin BMMYK Mülteci Statüsü Belirleme Prosedürü Standartlarına Uyumunun Değerlendirmesi
