Zincirleme Geri Gönderme
Zincirleme geri gönderme (dolaylı geri gönderme), bir kişinin doğrudan zulüm veya ciddi zarar tehlikesi bulunan ülkeye değil, onu oraya gönderebilecek bir üçüncü ülkeye gönderilmesidir. Geri göndermeme ilkesi yalnızca doğrudan geri göndermeyi değil, bu tür dolaylı geri göndermeyi de yasaklar.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne göre kişiyi bir üçüncü ülkeye gönderen devlet, o ülkede kişinin korunacağından ve tehlikeli bir ülkeye gönderilmeyeceğinden emin olmakla yükümlüdür. Mahkeme M.S.S / Belçika ve Yunanistan (2011) kararında, Dublin sistemi kapsamında başvurucuyu Yunanistan'a gönderen Belçika'nın, Yunanistan'daki iltica sisteminin eksiklikleri nedeniyle başvurucunun Afganistan'a geri gönderilme riskine maruz kalmasından sorumlu olduğuna hükmetmiştir. Hirsi Jamaa ve Diğerleri / İtalya (2012) kararında da denizde yakalanan göçmenlerin Libya'ya geri gönderilmesi, oradan Eritre veya Somali'ye gönderilme riski nedeniyle de Sözleşme'nin 3. maddesine aykırı bulunmuştur. Ilias ve Ahmed / Macaristan (2019) kararında ise kişiyi güvenli üçüncü ülke gerekçesiyle gönderen devletin, o ülkedeki iltica sistemine erişimi ve bu sistemin işleyişini kapsamlı biçimde değerlendirmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Zincirleme geri gönderme riski özellikle güvenli üçüncü ülke ve ilk iltica ülkesi uygulamalarında, geri kabul anlaşmalarında ve geri itme uygulamalarında gündeme gelir. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 74. maddesi de güvenli üçüncü ülke tanımında, kişilerin işkence veya kötü muamele görecekleri ülkelere gönderilmemesi ilkesinin o ülkede uygulanıyor olmasını şart koşar.
Kaynak: AİHS md. 3; 1951 Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair Sözleşme md. 33; 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu md. 4, 74
Ayrıca bakınız: ESI - Yunanistan İçin “Güvenli Üçüncü Ülke” Olarak Türkiye
