Özel İhtiyaç Sahibi
Özel ihtiyaç sahibi, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 3. maddesine göre uluslararası koruma başvuru sahibi ve statü sahibi kişilerden; refakatsiz çocuk, engelli, yaşlı, hamile, beraberinde çocuğu olan yalnız anne ya da baba veya işkence, cinsel saldırı ya da diğer ciddi psikolojik, bedensel ya da cinsel şiddete maruz kalmış kişidir. Kanun metninde engelli kişiler için "özürlü" ifadesi kullanılmıştır.
Kanun'a göre özel ihtiyaç sahiplerine uluslararası koruma işlemlerinde öncelik tanınır; işkence, cinsel saldırı veya diğer ciddi şiddete maruz kalanlara bu fiillerin neden olduğu hasarları giderecek yeterli tedavi imkânı sağlanır (md. 67). Mülakatlarda bu kişilerin özel durumları göz önünde bulundurulur (md. 75), kabul ve barınma merkezlerinde barındırılmalarına öncelik verilir (md. 95) ve refakatsiz çocukların başvuruları hızlandırılmış usulde değerlendirilemez (md. 79). 2019'da başvuru sahiplerinin genel sağlık sigortası kapsamı bir yılla sınırlandırılmış, ancak özel ihtiyaç sahipleri bu sınırlamanın dışında tutulmuştur (md. 89).
Özel ihtiyaçların başvurunun mümkün olan en erken aşamasında tespit edilmesi, kişinin haklarına erişimi bakımından belirleyicidir. BMMYK ve sivil toplum kuruluşları; ciddi hastalığı olanların, insan ticareti mağdurlarının, travma yaşamış kişilerin ve LGBTİ+ kişilerin de özel ihtiyaçlarının gözetilmesi gerektiğini vurgular.
Kaynak: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu md. 3, 67, 75, 79, 89, 95 (7196 sayılı Kanun'la değişik)
Ayrıca bakınız: ICMPD - Savunmasızlıkların Tespiti
