AİHM - Bilgi Notu; Suçluların iadesi ve müebbet hapis cezası
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından yayımlanan Extradition and life imprisonment (Suçluların iadesi ve müebbet hapis cezası) başlıklı tematik bilgi notu. Mahkeme bilgi notlarını düzenli olarak güncellemektedir; Kasım 2026 itibarıyla Mahkeme’nin internet sitesindeki İngilizce sürüm Nisan 2024 tarihlidir.
Bilgi notu, iadesi istenen kişinin talep eden devlette şartla tahliye imkânı bulunmayan müebbet hapis cezasına çarptırılma riskinin Sözleşme’nin 3. maddesi bakımından doğurduğu sorunlara ilişkin AİHM kararlarını özetlemektedir. Mahkeme Nivette / Fransa (2001) ve Einhorn / Fransa (2001) kararlarında, bu tür bir riskin 3. madde kapsamında sorun doğurabileceğini kabul etmekle birlikte başvuruları kabul edilemez bulmuştur. Harkins ve Edwards / Birleşik Krallık (2012) ve Babar Ahmad ve Diğerleri / Birleşik Krallık (2012) kararlarında Amerika Birleşik Devletleri’ne iadenin 3. maddeyi ihlal etmeyeceğine hükmedilmiş; Trabelsi / Belçika (2014) kararında ise ABD hukukunda cezanın yeniden incelenmesine imkân veren yeterli bir mekanizma bulunmadığı gerekçesiyle iadenin 3. maddeyi ihlal ettiği sonucuna varılmıştır. Büyük Daire, Sanchez Sanchez / Birleşik Krallık (2022) kararında henüz yargılanmamış ve mahkûm edilmemiş kişilerin iadesinde iç hukuka ilişkin davalarda uygulanan ilkelerin uyarlanmış biçimde uygulanması gerektiğini belirtmiş, bu tür iade davaları bakımından Trabelsi içtihadından ayrılmış ve iadenin 3. maddeyi ihlal etmeyeceğine karar vermiştir. Aynı gün verilen McCallum / İtalya kararında ise ABD makamlarının şartla tahliye imkânı bulunmayan müebbet hapis cezası verilemeyeceğine ilişkin taahhüdü nedeniyle başvuru kabul edilemez bulunmuştur. Bilgi notunda ayrıca Čalovskis / Letonya (2014), Findikoglu / Almanya (2016), Harkins / Birleşik Krallık (Büyük Daire, 2017), Bijan Balahan / İsveç (2023), Carvajal Barrios / İspanya (2023), Burkina Faso’ya iadede diplomatik güvenceler yeniden değerlendirilmeden iadenin 3. maddeyi usul yönünden ihlal edeceğine hükmedilen Compaoré / Fransa (2023) ile Matthews ve Johnson / Romanya ve Lazăr / Romanya (2024) kararları yer almaktadır. Bilgi notunun Türkçe çevirisi Ekim 2015 tarihli sürüme dayandığından sonraki kararları içermemektedir. Mahkeme’nin “Life imprisonment” (Müebbet hapis cezası) başlıklı ayrı bir bilgi notu da bulunmaktadır.
Bilgi notunun güncel İngilizce metni için tıklayınız (AİHM).
Bilgi notunun Türkçe çevirisi için tıklayınız (AİHM; Ekim 2015 tarihli sürümün Adalet Bakanlığı tarafından yapılan gayriresmî çevirisi).
Diğer AİHM bilgi notları: “Dublin” davaları · Yabancıların toplu sınır dışı edilmesi · Gözaltındaki göçmenler · Gözaltındaki refakatli göçmen çocuklar · Gözaltındaki refakatsiz göçmen çocuklar · Geçici tedbirler · İnsan ticareti · Kölelik, kulluk ve zorla çalıştırma · Sınırdışı ve iade uygulamaları (2012, arşiv)
|
|
